شنبه 23 آذر87
سینمای ایران: چارچنگولی
کامیز رحیمی
پارس تاجران- شهرام و بهرام دوقلوهايي هستند که از ناحيه کتف به يکديگر چسبيده اند. آنها از نظر عقايد با هم تفاوت هايي دارند. يکي بسيار متشرع و مذهبي و ديگري يک خواننده رپ است. اين اجباردر به همراه بودن آنها سبب بروز مشکلاتي برايشان مي شود.
دو قلوها
سعيد سهيلي که سال گذشته با کارگرداني دو فيلم از سينماگران پرکار بود امسال نيز فيلم کمدي چارچنگولي را ساخت و بسيار سريع آن را روانه اکران کرد. فيلمي که حداقل داستانش نشان مي دهد که دوستي وي با جواد شمقدري مشاور هنري رئيس جمهور در توليد فيلم بي تاثير نبوده است
سعيد سهيلي سينما را باساختن فيلم هاي ارزشي با پس زمينه سينماي جنگ شروع کرد. سينمايي که در گام نخست به مسائل اسرا مي پرداخت و در گام هاي بعدي به سينماي خياباني روي آورد و علاقه خود را به فيلم هاي اجتماعي نشان داد.
سهيلي اهل مشهد است و کار خود را نيز با سابقه اي مذهبي از همين شهر شروع کرده است. او در عرض اين چند سال تعداد زيادي فيلم ساخت که با روي کار آمدن دولت نهم تعداد اين فيلم ها به دو فيلم در سال نيز رسيد. سهيلي اگرچه در ظاهر چهره اي معترض دارد اما در عمل به آنچه فکر مي کند که به طبع مديران دولتي سينمايي خوش مي آيد. فيلم هاي تند اجتماعي او در پايان گردشي 180 درجه اي به ارزش هاي مذهبي دارد که ارشاد و مديران به آن معتقد هستند. اما به هرحال اين نگره در پس داستان هايي که شايد از خط قرمز ها فرا تر مي روند و استفاده ازبازيگران خوش آب و رنگ خود را مي نمايد.
چارچنگولي ايده اوليه بدي ندارد. دو برادر به هم چسبيده اند و هريک داراي عقايد و تفکرات خاص خود هستند. يکي بسيار متشرع و مذهبي و ديگري يک رپيست علاقمند به موسيقي. آنها هيچ گاه نمي توانند با يکديگر به تفاهم برسند تا اينکه تصميم مي گيرند روز هاي هفته را زوج و فرد کرده و در هر روز به تمايلات ديگري تن در دهند.
يک روز آنها به مجالس و مهماني ها مي روند و شبي ديگر براي درک فشار شب اول قبر داخل گور مي خوابند. حتي دختر هايي را هم که هر يک به عنوان نامزد انتخاب مي کنند با يکديگر تفاوت هايي دارند.
اين ايده چند خطي مي توانست مبناي يک داستان سرگرم کننده باشد اما سهيلي مي کوشد در عمل با اينکه زبان نمايشي فيلم کمدي است کفه ترازو را به نفع برادر متشرع سنگين تر کند و در مورد برادر علاقمند به موسيقي نمايش تمنيات او بيشتر جلوه سخره به خود مي گيرد.
درنهايت هم که آنها با عمل جراحي از يکديگر جدا مي شوند به ظاهر کارگردان مي کوشد تفاهمي را بين آنها به وجود آورد و اين جمله مفاهمه از طريق روحاني محل ادا مي شود. جوان متشرع مي خواهد براي ماه عسل به مشهد برود و آن يکي به شمال که روحاني مي گويد از راه شمال به مشهد برويد و داستان اين گونه فيصله پيدا مي کند.
سهيلي در بسياري از لحظات فيلم سعي کرده خصلت هاي بازي دو بازيگري را که از مجموعه هاي 90 قسمتي سيما به فيلم خود آورده فراموش کند و آنها را در قالب يک فيلم سينمايي جاي دهد، اما داستان و مقتضيات اجرا اين بستر را برايش فراهم نمي کند. داستان در بسياري از فصل ها همانند زمان جرو بحث هاي دو برادر که در ميانه فيلم بسيار هم تکراري به نظر مي رسد به سوي تلويزيوني شدن پيش مي رود. اين نگاه در جنس دکوپاژها و ساده انگاري در اجرا خود را مي نمايد.
رضا شفيعي جم و جواد رضويان نيز با توسل به تيپ هاي آشنايي که در مجموعه ها از آنها ديده ايم به روي پرده مي آيند. در فصل هايي که برادر رپيست برادر ديگر را به مهماني مي برد اداهاي رضويان هيچ تفاوتي با کارهاي پيشين اش ندارد و گويا قصد داشته با الگو هايي شناخته شده از قبل تماشاگر را به خنده وادارد. شفيعي جم نيز کرداري چنين دارد و زماني که در مجالس مذهبي واقع مي شود حرکات و سکناتش آشنا به نظر مي رسد.
فيلم از منظر فيلمنامه هم داستان خود را روي چارچوب مشخص و معيني بنا نمي کند. اصولا چه ترتيبي پيش آمده که اين دو برادر به هم چسبيده که از روي قاعده داراي خاستگاه اجتماعي يکساني هستند تا اين اندازه در تفکر و کردار در نقطه مقابل هم ظاهر شوند. فيلم اين مسئله را نيز به طور کامل براي تماشاگر باز نمي کند و از همين روي اين سئوال به عنوان حلقه مفقوده اوليه در فيلم باقي مي ماند.
نويسنده، تهيه کننده و کارگردان: سعيد سهيلي. مدير فيلمبرداري: حسين ملکي.تدوين: حسن ايوبي. طراح صحنه و لباس: عباس بلوندي. بازيگران: جواد رضويان، رضا شفيعي جم، بهاره رهنما، فتحعلي اويسي، مهران رجبي، شهرام قائدي.